Dąbrowa Górnicza - budynki, ludzie, ulice

Dział ten poświęcony jest opisom całych miejscowości, także tym opuszczonym i już nieistniejącym
Generał Admin
Posty: 1047
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46
Lokalizacja: Zagłębie Dąbrowskie/Hessen

Re: Dąbrowa Górnica - budynki, ludzie, ulice

Postautor: kusmanek » piątek 10 lip 2020, 15:29

Eworu pisze:FABRYKA CEGŁY OGNIOTRWAŁEJ
WACŁAWA LESIECKIEGO powstała w 1876 roku, a czynna od 1877. Zakład był wyposażony w maszynę parową o mocy 10KM. Do wypalania cegły posiada piece belgijskie. Wyrabiano tu cegłę ogniotrwałą zwykłą i fasonową, gonty, tygle, naczynia ogniotrwałe oraz glinkę ogniotrwałą mieloną i surową. Poza tym dachówki i płyty cementowe Na wystawie przemysłowej zaprezentował on również mufle, blaty i klinkiery
Zakład dysponował kapitałem 20 tysięcy rubli. Corocznie wyrabia do 500 tysięcy sztuk również na eksport. W 1912 zatrudniał jedynie 12 robotników. Mieściła się gdzieś na Redenie

Dzięki planom z portalu szykajwarchiwach.gov.pl udało mi się ustalić lokalizację cegielni Lesieckiego. Zakład ten znajdował się pod numerem 115 przy ówczesnej ulicy Preczowskiej w kolonii Reden - dziś w tym miejscu znajduje się blok z numerem 7 przy ulicy 1 Maja w Dąbrowie Górniczej.

Poniżej fragmenty skanów projektu suszarni cegieł wraz z planem położenia poszczególnych budynków, a także fragment mapy Łempickiego i Hattowskiego z 1899 roku.
Ostatnia grafika przedstawia próbę nałożenia lokalizację cegielni na współczesne zdjęcie satelitarne (Bing Satellite).

Źródła:

Archiwum Państwowe w Łodzi, sygnatura: 39/1/0/4/310
Biblioteka Śląska w Katowicach, "Plastovaja karta pol'skago kamennougol'nago bassejna", arkusz Dombrova - Zagorže. R. IV. I. 5
Załączniki
cegielnia_1.jpg
cegielnia_1.jpg (189.7 KiB) Przejrzano 993 razy
cegielnia_2.jpg
cegielnia_2.jpg (181.79 KiB) Przejrzano 993 razy
cegielnia_3.jpg
cegielnia_3.jpg (107.18 KiB) Przejrzano 993 razy
cegielnia_4.jpg
cegielnia_4.jpg (135.27 KiB) Przejrzano 993 razy
cegielnia_5.jpg
cegielnia_5.jpg (104.87 KiB) Przejrzano 993 razy
cegielnia_7.jpg
cegielnia_7.jpg (203 KiB) Przejrzano 993 razy
Born to make history

Generał Admin
Posty: 1047
Rejestracja: sobota 07 lut 2015, 23:46
Lokalizacja: Zagłębie Dąbrowskie/Hessen

Re: Dąbrowa Górnicza - budynki, ludzie, ulice

Postautor: kusmanek » piątek 24 lip 2020, 13:33

Eworu pisze:Przecięta trasą S1 „Basiula” straciła swój dawny urok i zdolności uzdrowiskowe, popadając trochę w zapomnienie. Przywróćmy we wspomnieniach jej dawny blask!


Ostatnio mnie także zainteresował temat ząbkowickiej kolonii Basiula, w związku z tym przeprowadziłem małe śledztwo na jej temat.

Najpierw krótko o historii. Pod koniec XIX wieku na prawym brzegu Trzebyczki Karol Bokalski wybudował cztery drewniane wille, które dały początek tej kolonii letniskowej. Jej nazwa - pochodząca od zdrobnienia imienia córki Bokalskiego - Barbary, widniała na jednej z willi wraz z datą budowy - 1898. W pobliżu zaczęły powstawać kolejne domy wczasowe i wille.
Właśnie tam ksiądz Andrzej Huszno prowadził swój ośrodek przyrodoleczniczy "Zdrowie".

Na podstawie archiwalnych map i zdjęć udało mi się mniej więcej odtworzyć układ dawnego letniska.

  • Willa nr 1 - była to jedna z 4 budynków pierwotnie wybudowanych przez Bokalskiego. W trakcie okupacji hitlerowskiej mieścił się w niej ośrodek szkoleniowy Hitlerjugend, po wojnie zaś - szkoła, później prywatne mieszkania. Nieopodal willi znajdowała się drewniana, czworoboczna altana.
    Niestety, budynek został rozebrany podczas budowy drogi szybkiego ruchu, znajdował się bowiem w przebiegu pasa drogowego. Po altance pozostał wodoczny do dzisiaj fundament.
    willa_1.png
    willa_1.png (202.17 KiB) Przejrzano 889 razy

  • Willa nr 2 - o niej niestety nie znalazłem żadnej informacji ani zdjęć, ale udało mi się ustalić kilka faktów na podstawie wspomnień mieszkańców. Jak podaje pan Krzysztof S. "był to parterowy drewniany domek ze smakiem jak wszystkie". W latach 60' XX wieku była tam Spółdzielnia Pracy, zajmująca się produkcją rękawic roboczych. Następnie w budynku mieścił się ośrodek LOK. Willę zaznaczono jeszcze na mapach z lat 70' XX wieku. Obecnie wyburzona - pozostała tylko pusta parcela.
  • Willa nr 3 - najbardziej znana - jej zdjęcia pojawiają się najczęściej na pocztówkach. Na jej elewacji znajdowała się nazwa "Basiula" wraz z datą budowy - 1898. Budynek zachował się do dzisiaj, obecnie pod adresem ul. Janusza Kusocińskiego 19.
    willa_3.jpg
    willa_3.jpg (89.95 KiB) Przejrzano 889 razy

  • Willa nr 4 - tak jak trzy powyższe, została zbudowana z inicjatywy Karola Bokalskiego. Jej pierwotny wygląd można zobaczyć na jednej z pocztówek. Poniżej willi znajdował się staw z wysepką i mostkiem, widoczny na zdjęciu. Budynek zachował się do dzisiaj pod adresem ul. Janusza Kusocińskiego 17.
    willa_4.png
    willa_4.png (205.46 KiB) Przejrzano 889 razy

  • Willa nr 5 - najprawdopodobniej powstała później niż pozostałe - pierwotnie była własnością rodziny Brombergów. W tym budynku mieścił się ośrodek przyrodoleczniczy ks. Huszno.
    Wyróżniała się charakterystyczną, kopulastą wieżą, która mocno zapisała się w pamięci mieszkańców. Budynek rozebrano wcześniej, wieża stała jeszcze do lat 90' jako zwieńczenie garażu przy pobliskim sklepie. Jej adres to ul. Janusza Kusocińskiego 7.
willa_5_a.png
willa_5_a.png (197.16 KiB) Przejrzano 889 razy

willa_5_b.jpg
willa_5_b.jpg (116.52 KiB) Przejrzano 889 razy

willa_5_c.jpg
willa_5_c.jpg (171.11 KiB) Przejrzano 889 razy


Na koniec sporządzona przeze mnie mapa kolonii Basiula. Kolorem czerwonym zaznaczyłem budynki wyburzone, zielonym - te istniejące do dzisiaj.

basiula.jpg
basiula.jpg (59.16 KiB) Przejrzano 889 razy


Przypisy:
* Karol Bokalski - nie Bokalarski - ten błąd dość często powielany jest w internetowych opracowaniach.

Bibliografia: A. Lorenc "Ząbkowice. Tom I. W Kluczu Sławkowskim i Zagłębiu Dąbrowskim do roku 1918"

Źródła zdjęć:
http://www.dawnadabrowa.pl
Muzeum Miejskie Sztygarka
Źródło mapy:
https://mapy.orsip.pl/imap/?locale=pl&g ... bjEl5Vj_QI
Born to make history

Posty: 1803
Rejestracja: środa 19 sie 2015, 18:35
Lokalizacja: Dąbrowa Górnicza

Re: Dąbrowa Górnicza - budynki, ludzie, ulice

Postautor: Eworu » środa 18 lis 2020, 19:07

Huta cynku „Konstanty” w dawnych latach była jednym z głównych zakładów w mieście. Dziś, poza wzmiankami w historii, nie zachowały się po niej żadne ślady.

Zabudowania huty mieściły się w miejscu dzisiejszego osiedla Adamieckiego oraz Parku Hallera. Huta została wybudowana w 1815 roku (według innych źródeł w 1816) jako zakład rządowy. W swoich piecach wykorzystywała węgiel z pobliskiej kopalni „Reden”. Rudy do przetopu w pierwszych latach działania pozyskiwano ze Strzemieszyc Małych, Sławkowa, Olkusza i Żychcina. W 1843 roku w zakładzie miał miejsce pożar który zatrzymał jej funkcjonowanie na dłuższy czas. Za czasów powstania styczniowego w 1863 roku w budynkach huty utworzono koszary oddziałów Apolinarego Kurowskiego. Podejmowano wtedy próby odlewania armat dla wojsk. Rok później doszło do pożaru w kopalni „Reden”. Wskutek utraty paliwa huta „Konstanty” stanęła. W 1891 roku huta przeszła w ręce Towarzystwa Francusko-Rosyjskiego.

Dalsze losy nie są do końca jasne. Prawdopodobnie stary zakład został zamknięty i na jego bazie zbudowano nową hutę o tej samej nazwie. Jako daty powstania nowego zakładu wymienia się 1899 oraz 1901. Pod koniec Wielkiej Wojny okupant wywiózł większość wyposażenia zakładu. Po I wojnie światowej zakład przeszedł w ręce kapitału francuskiego. Ponowne uruchomienie nastąpiło w 1922 roku.

Wraz z wybuchem II wojny światowej huta została zamknięta. Malejące zapotrzebowanie na cynk i ogólne przestarzenie technologii zakładu spowodowało że nigdy nie został już uruchomiony.

W czasach PRL-u w zabudowaniach huty działały różnego rodzaju mniejsze przedsiębiorstwa. Zaraz po wojnie w części budynków od strony wschodniej, za główną halą, znajdowała się piekarnia nr 3 PSS Społem. Część zabudowań spółdzielnia wykorzystywała na swoje magazyny. W późniejszych latach w bocznych halach działał warsztat samochodowy i baza samochodowa WHPS. Znajdował się tam również sklep spożywczy, prawdopodobnie również część zabudowań pełniło funkcje mieszkalne. Wraz z budową osiedla Adamieckiego wszelkie pozostałości po hucie zostały wyburzone w okolicy 1970 roku.


Główny budynek huty stanowiła podłużna hala mieszcząca w sobie piecie do wytopu cynku. Zbudowana była z charakterystycznego kamienia wapiennego, przeplatanego cegłą. Środek hali w większości zajmował ogromny piec ciągnący się przez całą długość budynku. Co chwila w konstrukcji umieszczone były żelazne drzwiczki, przez które pracownicy wsadzali rudę do przetopienia. Przed piecem znajdowały się szyny po których zapewne poruszały się wózki transportujące wytopiony cynk. Obok znajdował się szereg budynków pomocniczych utrzymanych w podobnej architekturze. Prawdopobnie na terenie huty znajdował się oddział karuzeli cynkowych, walcownia blach i dziurkownia. Zakład posiadał rozbudowaną sieć kolejek wąskotorowych którymi transportowano surowce i gotowe materiały. Łączyły się one z siecią kopalni „Reden”.

Niestety nie wiem czy zamieszczone zdjęcia wnętrz na 100% pochodzą z tej huty.


Właściciele fotografi: Andrzej tarczewski, Muzeum Miejskie Sztygarka, Czasopismo "Wędrowiec" 1896 nr 50, Rafał Piętka, Andrzej Kontkiewicz
Załączniki
pobrane (1).jpg
pobrane (1).jpg (81.06 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (2).jpg
pobrane (2).jpg (110.8 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (3).jpg
pobrane (3).jpg (64.71 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (4).jpg
pobrane (4).jpg (108.88 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (5).jpg
pobrane (5).jpg (95.54 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (6).jpg
pobrane (6).jpg (125.15 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (7).jpg
pobrane (7).jpg (149.26 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (8).jpg
pobrane (8).jpg (135.97 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (9).jpg
pobrane (9).jpg (130.76 KiB) Przejrzano 92 razy
pobrane (10).jpg
pobrane (10).jpg (72.26 KiB) Przejrzano 92 razy
Zapraszam na moje stronki Opuszczone_Zaglebie oraz Kolekcja_breloków


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Ciekawe miejscowości i ich historia”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 4 gości