Pierzchów - cmentarz choleryczny wśród pól

Posty: 1804
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Pierzchów - cmentarz choleryczny wśród pól

Postautor: Franek D. » piątek 20 lut 2015, 12:47

W Pierzchowie często przypominana jest geneza nazwy wsi. Jej mieszkańcy mieli pierzchnąć przed zarazą, która w dawnym wieku opanowała pobliską wieś Kaszubice. Dziś, w sąsiedztwie pustego miejsca po porzuconej wiosce, na granicy Pierzchowa z Niewiarowem i Nieznanowicami, na zupełnym odludziu, zobaczyć można cmentarz epidemiczny. Znajduje się on na krawędzi pola i błotnistego wąwozu. Usypany ręką ludzką niewysoki kopiec, obsadzony jest 6-ma brzózkami. Po pierwszej wojnie światowej, podczas brania gliny, natrafiono w tym miejscu na ludzkie kości. Z przekazów ustnych oraz na podstawie ksiąg parafialnych w Niegowici, stworzono historię o panicznej ucieczce z objętej pomorem wsi, pozostawieniu w niej umierających na zarazę, późniejszym ich pochówku w wąwozie i spaleniu opuszczonych domostw. Na mogile ustawiono kapliczkę w kształcie słupa latarni umarłych, pomalowanej na intensywny błękit. Dziś w malutkie okienko kapliczki wstawiony jest Chrystus udekorowany polnymi kwiatami. Poniżej, w miejscu, gdzie odkopano ludzkie kości, stoi żelazny krzyż cmentarny. Błotnisty wąwóz do niedawna był miejscem zwożenia i wysypywania śmieci oraz grzebania padliny zwierząt gospodarskich. Natomiast na pobliskich polach po dawnych Kaszubicach, po każdej orce znaleźć można fragmenty ceramiki oraz wypalone kawałki drewna.
Załączniki
Kaszubice - fot.0.JPG
Polna droga na cmentarz
Kaszubice - fot.0.JPG (37.16 KiB) Przejrzano 2538 razy
Kaszubice - fot.1.JPG
Kaszubice - fot.1.JPG (105.34 KiB) Przejrzano 2538 razy
Kaszubice - fot.2.JPG
Kaszubice - fot.2.JPG (118.08 KiB) Przejrzano 2538 razy
Kaszubice - fot.3.JPG
Kaszubice - fot.3.JPG (164.79 KiB) Przejrzano 2538 razy
Kaszubice - fot.4.JPG
Kaszubice - fot.4.JPG (95.6 KiB) Przejrzano 2538 razy
Ostatnio zmieniony piątek 20 lut 2015, 15:21 przez Franek D., łącznie zmieniany 1 raz.

Posty: 1804
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Pierzchów - cmentarz choleryczny wśród pól

Postautor: Franek D. » piątek 20 lut 2015, 13:10

Cmentarze epidemiczne zakładano daleko od domów, w miejscach stykania się granic kilku wiosek. Później zawsze bano się tam zbliżać, uważano że tam straszy. Byli też tacy, którzy w pobliżu pochówku swoich przodków, grzebali padłe zwierzęta gospodarskie. Zaczęto również w takie miejsca wywozić śmieci i złom.
W błotnistym wąwozie, obok opisanego w tym wątku cmentarza, nadal zalegają pozostałości po zepsutym sprzęcie gospodarstwa domowego.
Załączniki
Kaszubice - fot.6.JPG
Kaszubice - fot.6.JPG (71.26 KiB) Przejrzano 2537 razy
Kaszubice - fot.7.JPG
Kaszubice - fot.7.JPG (71.37 KiB) Przejrzano 2537 razy
Kaszubice - fot.8.JPG
Kaszubice - fot.8.JPG (96.23 KiB) Przejrzano 2537 razy
Kaszubice - fot.5.JPG
Kaszubice - fot.5.JPG (79.82 KiB) Przejrzano 2537 razy
Kaszubice - fot.9.JPG
Kaszubice - fot.9.JPG (109.2 KiB) Przejrzano 2537 razy

Posty: 1804
Rejestracja: czwartek 12 lut 2015, 22:58

Re: Pierzchów - cmentarz choleryczny wśród pól

Postautor: Franek D. » piątek 20 lut 2015, 15:32

Nieznany jest czas powstania opisanego wyżej cmentarza. W XIX w. kilkakrotnie panowała na tym terenie epidemia cholery. Wcześniej występowały tu inne zarazy: dżuma, czarna ospa, czerwonka, dur brzuszny.
A. M. Spiechowicz, autorka przewodnika o Niegowici pisze: „W latach 1348-51 Niegowić dotknęła zaraza czarnej śmierci. Epidemia powracała jeszcze kilkakrotnie, na co dowodem jest wystawiona przez mieszkańców Pierzchowa kapliczka, znajdująca się na przeznaczonym do grzebania zmarłych na zarazę cmentarzu. Umieszczony na niej w 1850 roku napis świadczy o wciąż obecnych na tych ziemiach skutkach kolejnych epidemii”.
Dokładnie obchodziłem ze wszystkich stron kapliczkę i takiego napisu nie znalazłem. Jest na niej późniejsza data 1924. Z poprzedniej wynikałoby, że na cmentarzu pochowano zmarłych w 1847 - gdy w tych okolicach panował tyfus głodowy, lub w 1848 - gdy panowała cholera. O XIX w. genezie cmentarza świadczy również jego lokalizacja, odpowiadająca cesarskiemu zakazowi grzebania zarażonych zwłok na cmentarzach parafialnych i obowiązkowemu ich chowaniu w odludnych miejscach, na granicach wsi.

Mało wiemy też o legendarnych Kaszubicach. Leżały na terenie obecnych pól ze słupami wysokiego napięcia. Jan Długosz w "Liber Beneficiorum" pisze, że w 1470 r. Parafia Niegowić obejmowała 8 dworów - Cichawa, Krakuszowice, Liplas, Niewiarów, Wiatowice, Podgrodzie (Wieniec), Dąbrowica oraz Pierzchowiec. Dopiero w poł. XVII w. pojawia się nazwa Pierzchów. W tamtym wieku, doliną Królewskiego Potoku prowadziła najkrótsza droga z Wiśnicza do Krakowa. Legenda mówi, że przy przeprawie przez rzekę Rabę - w Kaszubicach - marszałek wielki koronny Stanisław Lubomirski osadził Tatarów. W sąsiednich wioskach wspomina się o tatarskich korzeniach Pierzchowian.

Jak widać - cmentarz choleryczny czasami jest odwiedzany...
Załączniki
Kaszubice - fot.10.JPG
Pola Kaszubic - lato
Kaszubice - fot.10.JPG (45.19 KiB) Przejrzano 2533 razy
Kaszubice - fot.11.JPG
Pola Kaszubic - zima
Kaszubice - fot.11.JPG (29.98 KiB) Przejrzano 2533 razy
Kaszubice - fot.12.JPG
Wnęka kapliczki
Kaszubice - fot.12.JPG (70.19 KiB) Przejrzano 2533 razy
Kaszubice - fot.13.JPG
Kaszubice - fot.13.JPG (99.75 KiB) Przejrzano 2533 razy
Kaszubice - fot.14.JPG
Kaszubice - fot.14.JPG (63.45 KiB) Przejrzano 2533 razy

Posty: 17513
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Ząbkowice Śląskie

Re: Pierzchów - cmentarz choleryczny wśród pól

Postautor: Karolina Kot » sobota 21 lut 2015, 22:12

Opis prezentowanego tu cmentarzyka znalazł także na portalu Mapa Kultury.
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo małopolskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość