Rozprza - cmentarz żydowski

Posty: 16745
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Ząbkowice Śląskie

Rozprza - cmentarz żydowski

Postautor: Karolina Kot » środa 21 cze 2017, 17:20

Cmentarz żydowski w Rozprzy (powiat piotrkowski) jest nekropolią bardzo starą - założono ją w sąsiedztwie cmentarza katolickiego już w XVII wieku (prawdopodobnie około roku 1677). Funkcjonował do czasów II Wojny Światowej i można przypuszczać, iż był wówczas mocno przepełniony - pod koniec XIX wieku ponad 60% mieszkańców miejscowości było wyznania Mojżeszowego.
Niestety, kirkut został zdewastowany przez Niemców podczas okupacji. Wiele macew wyrwano z ziemi i użyto wtórnie do utwardzenia klepisk w oborach i stodołach.
Także po 1945 roku opuszczona nekropolia nie miała szczęścia, a kradzieże nagrobków zdarzały się nagminnie.
Do niedawna wydawało się, że do naszych czasów przetrwało jedynie kilka nagrobków oraz betonowe fragmenty obmurowań grobów. Na szczęście w latach 2013 - 2014 wolontariusze ze starannością zajęli się tym miejscem.

Jesienią 2013 roku miejscowi społecznicy odkopali i ustawili w pionie macewę Rojzy Lei Prager. W październiku i listopadzie 2014 roku, z inicjatywy Piotra Skrobka – naczelnika Ochotniczej Straży Pożarnej w Rozprzy oraz Jonny’ego Danielsa z organizacji Projekt „Matzeva” na cmentarzu przeprowadzono prace porządkowe.
Uczestniczyli w nich członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Rozprzy, mieszkańcy Rozprzy i okolicznych miejscowości oraz grupa wolontariuszy związanych z Projektem „Matzeva”.

Odkopano około 20 nagrobków lub ich fragmentów, płytko zalegających pod warstwą darni. Dane osobowe lub daty zgonu udało się odczytać z 8 nagrobków:
-Icchak Różycki syn Elchanana Efraima ha-Lewi, zm. 16 szewat 5693 r. (12.02.1933 r.),
-Rojza Lea Prager córka Jakowa Jehudy i Rebeki z rodziny Winter, żona Jakowa, zmarła w Gorzkowicach, zm. 26 marcheszwan 5690 r. (29.11.1929 r.),
-Baruch Efraim syn Meira, zm. 27 adar 5668 r. (29.02.1908 r.).
-Josef Jakubowicz z Gorzkowic, brak daty zgonu,
-brak danych osobowych, zm. […] cheszwan 5570 r. (październik/listopad 1809 r.),
-Sura (?) córka Zewa Wolfa, zm. 9 nisan 5573 r. (09.04.1813 r.),
-Icchak Szmuel syn Eli, zm. 29 tewet 5661 r. (20.01.1901 r.),
-Josef syn Aleksandra, brak daty zgonu.

Źródło: Wirtualny Sztetl

"Projekt Matzeva" w Rozprzy. Odnaleźli kolejne nagrobki, oznakowali cmentarz

Strażacy z Rozprzy oraz wolontariusze, uczestnicy międzynarodowego "Projekt Matzeva" odnaleźli kolejne macewy i oznakowali żydowski cmentarz w Rozprzy. To jeden z najstarszych kirkutów w Polsce – powstał w XVII w i w okresie II wojny światowej liczył kilka tysięcy grobów.

W drugim już etapie prac w Rozprzy wzięło udział około 40 osób, w tym wielu strażaków ochotników, którzy włączyli się w "Projekt Matzeva" jeszcze w październiku. Wtedy strażacy razem z Jonnym Danielsem z Projektu „Matzeva” odnaleźli 4 macewy, które oczyszczono i ustawiono w pionie.
Teraz, w minioną niedzielę, strażacy i wolontariusze odkryli kolejne macewy - około 20. Także zostały oczyszczone i ustawione, a teren cmentarza został oznakowany m.in. taśmą i tablicą.
Wiosną przyszłego roku w Rozprzy ma powstać lapidarium, w którym znajdą się fragmenty odnalezionych tu macew. Groby zostały zniszczone przez Niemców podczas II wojny światowej, ale i później przez mieszkańców - nagrobki były używane m.in. do prac budowlanych.
Strażacy z OSP w Rozprzy, którzy zaangażowali się w ratowanie pamięci o kirkucie mają w planach wizytę w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Źródło: piotrkowtrybunalski.naszemiasto.pl
2014-11-10

Niestety, wspomniane w artykule lapidarium dotychczas nie zostało zrealizowane. Przypuszczam, że w tym przypadku nie zabrakło chęci, a raczej środków finansowych.
Tak wyglądał cmentarz w czerwcu 2017 roku:
Załączniki
Cmentarz żydowski (1).JPG
Cmentarz żydowski (1).JPG (80.53 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (6).JPG
Cmentarz żydowski (6).JPG (36.04 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (5).JPG
Cmentarz żydowski (5).JPG (57.09 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (4).JPG
Cmentarz żydowski (4).JPG (48.42 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (3).JPG
Cmentarz żydowski (3).JPG (112.05 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (11).JPG
Cmentarz żydowski (11).JPG (77.16 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (10).JPG
Cmentarz żydowski (10).JPG (122.46 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (9).JPG
Cmentarz żydowski (9).JPG (50.62 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (8).JPG
Cmentarz żydowski (8).JPG (127.58 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (7).JPG
Cmentarz żydowski (7).JPG (53.86 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (12).JPG
Cmentarz żydowski (12).JPG (41.54 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (15).JPG
Cmentarz żydowski (15).JPG (102.88 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (14).JPG
Cmentarz żydowski (14).JPG (119.57 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (13).JPG
Cmentarz żydowski (13).JPG (88.62 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (19).JPG
Cmentarz żydowski (19).JPG (113.84 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (18).JPG
Cmentarz żydowski (18).JPG (95.05 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (17).JPG
Cmentarz żydowski (17).JPG (66.41 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (16).JPG
Cmentarz żydowski (16).JPG (121.61 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (23).JPG
Cmentarz żydowski (23).JPG (107.69 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (22).JPG
Cmentarz żydowski (22).JPG (109.38 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (21).JPG
Cmentarz żydowski (21).JPG (92.55 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (20).JPG
Cmentarz żydowski (20).JPG (57.03 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (24).JPG
Cmentarz żydowski (24).JPG (67.4 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (29).JPG
Cmentarz żydowski (29).JPG (60.06 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (28).JPG
Cmentarz żydowski (28).JPG (103.76 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (27).JPG
Cmentarz żydowski (27).JPG (73.12 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (26).JPG
Cmentarz żydowski (26).JPG (114.12 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (25).JPG
Cmentarz żydowski (25).JPG (70.74 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (31).JPG
Cmentarz żydowski (31).JPG (70.41 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (30).JPG
Cmentarz żydowski (30).JPG (106.79 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (33).JPG
Cmentarz żydowski (33).JPG (71.11 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (32).JPG
Cmentarz żydowski (32).JPG (109.65 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (37).JPG
Cmentarz żydowski (37).JPG (64.47 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (36).JPG
Cmentarz żydowski (36).JPG (110.5 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (35).JPG
Cmentarz żydowski (35).JPG (56.28 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (34).JPG
Cmentarz żydowski (34).JPG (119.08 KiB) Przejrzano 1595 razy
Cmentarz żydowski (2).JPG
Cmentarz żydowski (2).JPG (81.75 KiB) Przejrzano 1595 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 16745
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Ząbkowice Śląskie

Re: Rozprza - cmentarz żydowski

Postautor: Karolina Kot » środa 21 cze 2017, 17:24

Podczas wizyty na terenie nekropolii moją uwagę przykuła jedna z macew, na której zachowały się bardzo wyraźne ślady oryginalnej polichromii. Patrząc na pozostałości farby można było sobie wyobrazić, że pierwotnie kirkuty wcale nie były tak szare i smutne, jak obecnie, a mieniły się kolorami.
Pomalowany nagrobek, należący do Icchaka, syna Elchanana Efraima ha-Lewi Różyckiego, jest zabytkiem unikalnym na skalę całego kraju.

Podczas wizyty natknęłam się także na ludzkie kości, w tym fragment dziecięcej czaszki. Ich obecność na powierzchni nie była bynajmniej aktem wandalizmu, a raczej erozji piaszczystej gleby cmentarza, który z biegiem lat był prawdopodobnie "nadsypywany" z uwagi na brak miejsca na kolejne pochówki. Pochówki "warstwowe" na kirkutach to nic nowego, najbardziej znanym miejscem w Polsce, gdzie zastosowano taką taktykę, jest krakowski cmentarz Remuh.
Znalezione szczątki pochowałam ponownie z należytą starannością.

Na teren nekropolii najlepiej dostać się dawną, zarośniętą już drogą, wiodącą wzdłuż muru katolickiej nekropolii. Przy granicy kirkutu odwiedzających wita tablica informacyjna z inskrypcją w dwóch językach:
Cmentarz żydowski w Rozprzy. Prosimy uszanuj miejsce pochówku mieszkańców Twojej miejscowości”.
Lokalizacja kirkutu
Załączniki
Polichromowany nagrobek (1).JPG
Polichromowany nagrobek (1).JPG (66.07 KiB) Przejrzano 1593 razy
Polichromowany nagrobek (2).JPG
Polichromowany nagrobek (2).JPG (70.39 KiB) Przejrzano 1593 razy
Polichromowany nagrobek (4).JPG
Polichromowany nagrobek (4).JPG (63.62 KiB) Przejrzano 1593 razy
Polichromowany nagrobek (3).JPG
Polichromowany nagrobek (3).JPG (43.84 KiB) Przejrzano 1593 razy
Cmentarz żydowski - tablica.JPG
Cmentarz żydowski - tablica.JPG (99.15 KiB) Przejrzano 1593 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 16745
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Ząbkowice Śląskie

Re: Rozprza - cmentarz żydowski

Postautor: Karolina Kot » środa 21 cze 2017, 17:43

Na zakończenie mojej opowieści o tym ciekawym miejscu kilka widoków cmentarza z lotu ptaka.
Zdjęcia wykonał Muninn i Chronos.
Załączniki
Cmentarz żydowski (3).jpg
Cmentarz żydowski (3).jpg (83 KiB) Przejrzano 1592 razy
Cmentarz żydowski (4).JPG
Cmentarz żydowski (4).JPG (116.64 KiB) Przejrzano 1592 razy
Cmentarz żydowski (2)..jpg
Cmentarz żydowski (2)..jpg (120.03 KiB) Przejrzano 1592 razy
Cmentarz żydowski (2).JPG
Cmentarz żydowski (2).JPG (118.77 KiB) Przejrzano 1592 razy
Cmentarz żydowski (1).JPG
Cmentarz żydowski (1).JPG (122.15 KiB) Przejrzano 1592 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo łódzkie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość