Dąbrowa Górnicza - Huta Szkła "Staszic"

Posty: 1803
Rejestracja: środa 19 sie 2015, 18:35
Lokalizacja: Dąbrowa Górnicza

Dąbrowa Górnicza - Huta Szkła "Staszic"

Postautor: Eworu » środa 13 lut 2019, 17:42

Huta została założona w dzielnicy Staszic, uruchomiona 1 maja 1934 roku , przy ulicy Staszica nr f23 na terenach osuszonych dwóch stawów powstałych prawdopodobnie po cegielniach, przez Wacława Bajera i jego braci: Floriana i Jana. Warty uwagi jest fakt iż według gazety „Siedem groszy: z 26.03.1934 roku zmarł nagle na skutek udaru serca 58 letni Stanisław Bajera pod tym właśnie adresem. Pracownicy pochodzili z okolicznych domów a także dojeżdżali z sąsiednich miejscowości – duża część robotników pochodziła ze Strzemieszyc. Do II wojny światowej zakład zatrudniał bezpośrednio przy produkcji butelek około 100 robotników. Jednymi z produkowanych wtedy butelek były dwa rodzaje półlitrowych brązowych butelek z Okocimia z beczką. Na denkach butelek był napis "STASZIC" DĄBROWA GÓR. Porterówka z Żywca posiada jedynie napis „STASZIC”
W czasie okupacji Bajer podpisał volkslistę. Wojenna przerwa trwała tylko tydzień.
Działania wojenne doprowadziły do wygaszenia wanny 27 stycznia 1945 roku, ale już 6-go lutego została ponownie uruchomiona. W tym czasie zakład zatrudniał 20 pracowników, a dzienna produkcja butelek wynosiła około 2000 sztuk Produkowano nie tylko butelki do alkoholi, lecz także apteczne. Huta została znacjonalizowana na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu w 1948 roku. W latach 1947-48 zakład dostarczał krzemień sodu dla przemysłu chemicznego. Zakład funkcjonował na parku maszynowym jeszcze z przed wojny. Dopiero w 1951 roku wybudowano stację transformatorową i halę ciągowni, co dało możliwość zainstalowania nowej odprężarki. W efekcie praca stała się lżejsza a jakość wyrobów uległa polepszeniu. Na przełomie 1955 i 1956 roku w zakładzie dochodzi do większych zmian. Systematycznie wycofywano się z produkcji butelek, na rzecz produkcji balonów szklanych na wino. Wprowadzono kolejne zmiany technologiczne. Mechaniczne mieszanie i zsyp surowca do wanien produkcyjnych, zmechanizowany wywóz żużla, zmiana starych drewnianych szop na nowe wiaty, budowa bocznicy kolejowej i dróg dojazdowych, magazyn gotowych wyrobów, to tylko niektóre z poczynionych zmian. Kolejny etap rozbudowy to rok 1959. W miejsce starego drewnianego dachu, powstał nowy, metalowy. Po likwidacji sosnowieckiej huty szkła "Gzichów", zwiększono produkcję w dąbrowskim zakładzie. W 1965 roku zatrudnionych było 200 osób. W 1972 roku doprowadzono do zakładu gaz ziemny, co przyczyniło się do poprawienia warunków pracy jak i zwiększenia produkcji, a ponadto poprawiła się jakość wyrobów. Zakład jako jedyny w kraju, specjalizował się w produkcji balonów szklanych o pojemnościach od 5 do 60 litrów. W połowie lat 70-ch XX w, produkcja kształtuje się na poziomie około miliona balonów rocznie przy zatrudnieniu 350 osób.
W 1979 roku zakład został przyłączony do Huty Szkła Gospodarczego „Ząbkowice” i otworzył się przed nim nowy rozdział w historii. Początkowo planowano wykonać kompleksową przebudowę zakładu, budując obok istniejących dwóch hal zaplecze socjalno-szkoleniowe zawierające szkołę zawodową, internat, hotel pracowniczy, nowy budynek dyrekcyjny, stołówkę, parking i kilka innych udogodnień. Niestety plany nigdy nie zostały zrealizowane w całości. W okolicach połowy lat 70-tych na stanowisku kierownika artystycznego pojawił się Ludwik Fiedorowicz, dotychczasowy projektant HSG Ząbkowice który pchnął Staszic na nową drogę. W latach jego pracy Staszic wyspecjalizował się w produkcji szklanych wazonów, amfor, dzbanów, mis i różnego rodzaju naczyń o podobnych kształtach do ww. . Tworzono również wiele zamówień specjalnych szkła na jubileusze, rocznice i inne ważne wydarzenia. Wizytówką zakładu był piękny rubinowy kolor wytwarzanych wyrobów. Poza tym wytwarzano również naczynia zielone, białe oraz niebieskie. Wyroby Staszica były oznaczone czarnym kwadratem z podwójną, srebrną literą „Z” z podpisem „Ząbkowice”. Całość kwadratu również znajdowała się na srebrnym tle. Ludwik Fiedorowicz pozostał na stanowisku do 1992 roku, w którym to w wyniku nacisków ze strony kierownictwa zrezygnował z posady. W ostatnich latach działania mimo reform gospodarczych posiadała zysk na poziomie 5-7% - z takim wynikiem HSA zamknęło rok 1991. Wkrótce jednak przez brak wymiany parku technologicznego i konkurencji z innych zakładów została zamknięta. W drugiej połowie 1992 roku dług zakładu wynosił już blisko 3,5 miliarda ówczesnych złotych. Większość zobowiązań dotyczyła gazowni z Zabrza, z której czerpano gaz do produkcji. W końcu 1992 roku zakład został przeznaczony do sprzedaży. Dopiero trzecia licytacja terenu wyłoniła nowego właściciela który zarządza terenem do dziś. Dalsza część historii nie nadaje się w obecnej chwili do upublicznienia, jak większości innych zakładów upadłych po transformacji.
Budynki huty stoją niemal w całości do dziś, w ich wnętrzach znajduje się stacja demontażów pojazdów, warsztat i magazyny.

Samo założenie huty nie zmieniło się znacząco od czasu jej powstania. Nie mamy niestety 100% informacji archiwalnych, ale wydaje się że Hala nr 1 pochodzi z początków działania huty. Hala nr 2 oraz pozostałe zabudowania przyboczne prawdopodobnie pochodzą już z lat późniejszych. Wewnątrz hali nr 1 znajdowały się piece do wypalania szkła – były to trzy sztuki wannowe zwykłe i jeden mały do koloru. W blaszanej hali nr 2 znajdowała się zestawiarnia w której w kantorku po lewej stronie znajdował się magazyn chemikaliów, po prawej zaplecze sanitarne a na piętrze pomieszczenie technologów. Za nią pod betonowym dachem stała szlifiernia, a po jej lewej stronie magazyn wyrobów gotowych. W garażach po zachodniej stronie znajdowały się składowiska piasku, drewna i innych surowców. Wśród garaży huty znajdowała się również niewielka, piętrowa kamienica dla pracowników.
Dyrekcja huty mieściła się w budynku przy ulicy Staszica 34 – budynek istnieje do dziś, obecnie w środku znajduje się Oberża Żar. Stojąc na chodniku, w prawej części budynku na parterze i piętrze znajdowała się portiernia wraz z dyrekcją, a na drugim piętrze oraz całej lewej części mieszkania pracownicze. Tam też znajdowała się wzorcownia. Obecnie większość dawnych hutników wyjechała ze Staszica, jedynie nieliczni mieszkają jeszcze w okolicy. Duża ich część dojeżdżała również z sąsiednich miejscowości.
Zakład posiadał własną linię kolejową ze stacji Dąbrowa Górnicza Zagórze. Wagony przyjeżdżały torami biegnącymi jak dziś obecna ulica Poprzeczna. Na wysokości posesji Szklana 6 znajdowała się obrotnica, gdzie wagony były obracane pod kątem 90 stopni i wjeżdżały na teren huty ciągnięte przez traktor.
Numer do Wacława Bayera (mieszkał przy Narutowicza 66,obecnie wojska polskiego)w 1939:68388 Budynek zachował się do dzisiaj.
Numer do huty w 1939: 68289
W budynkach huty mieściło się też przedsiębiorstwo budowlane Wawrzyńca Nawrockiego w okolicach 1938 roku pod adresem kol. Staszyc 32

Właścicielem archiwalnych fotografii jest Michał Chojkowski

Serdeczne podziękowania dla właściciela terenu za możliwość wykonania zdjęć i opowiedzenie historii.
44444.jpg
44444.jpg (186.38 KiB) Przejrzano 1584 razy

1. Hala nr 1 (piece wannowe)
2. Hala nr 2
3. Szlifiernia
4. Magazyn wyrobów gotowych
5. Magazyn surowców
6. Stacja rozdzielcza
7. Kamienica pracowników
8. Garaże
9. Dyrekcja i wzorcownia
10. Kamienica pracowników
Załączniki
IS_DSC_0015.jpg
IS_DSC_0015.jpg (127.66 KiB) Przejrzano 1584 razy
IS_DSC_0010.jpg
IS_DSC_0010.jpg (39.86 KiB) Przejrzano 1584 razy
IS_DSC_0009.jpg
IS_DSC_0009.jpg (113.87 KiB) Przejrzano 1584 razy
IS_DSC_0024.jpg
IS_DSC_0024.jpg (96.02 KiB) Przejrzano 1584 razy
IS_DSC_0022.jpg
IS_DSC_0022.jpg (118.72 KiB) Przejrzano 1584 razy
IS_DSC_0019.jpg
IS_DSC_0019.jpg (96.08 KiB) Przejrzano 1584 razy
IS_DSC_0017.jpg
IS_DSC_0017.jpg (111.67 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta02.jpg
huta02.jpg (105.02 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta01.jpg
huta01.jpg (49.56 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta19.jpg
huta19.jpg (50.21 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta05.jpg
huta05.jpg (88.97 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta04.jpg
huta04.jpg (49.21 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta03.jpg
huta03.jpg (39.08 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta07.jpg
huta07.jpg (73.91 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta06.jpg
huta06.jpg (71.57 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta10.jpg
huta10.jpg (48.77 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta09.jpg
huta09.jpg (48.26 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta08.jpg
huta08.jpg (78.26 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta14.jpg
huta14.jpg (85.48 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta13.jpg
huta13.jpg (94.19 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta12.jpg
huta12.jpg (39.91 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta11.jpg
huta11.jpg (52.3 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta16.jpg
huta16.jpg (52.69 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta15.jpg
huta15.jpg (103.21 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta18.jpg
huta18.jpg (104.48 KiB) Przejrzano 1584 razy
huta17.jpg
huta17.jpg (92.17 KiB) Przejrzano 1584 razy
Zapraszam na moje stronki Opuszczone_Zaglebie oraz Kolekcja_breloków

phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo śląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość