Żółkiewka - wiatrak Stillera

Posty: 18957
Rejestracja: niedziela 08 lut 2015, 20:46
Lokalizacja: Ząbkowice Śląskie

Żółkiewka - wiatrak Stillera

Postautor: Karolina Kot » wtorek 03 wrz 2019, 06:37

We wsi Żółkiewka, położonej w powiecie świdnickim, w gminie Strzegom, na wzniesieniu, znajduje się śliczny i widoczny z daleka wiatrak typu holenderskiego (z murowanym trzonem i obrotową głowicą). Pochodzi z roku z XIX wieku. Jest otoczony starymi zabudowaniami magazynowymi i mieszkalnymi.
Znajduje się w rejestrze zabytków. Obecnie jest własnością prywatną.

Unikalne połączenie wiatraka typu holenderskiego z budynkiem mieszkalno-magazynowym. Wartość zabytku podnoszą zachowane drewniane mechanizmy napędowe.

Historia

Wiatrak w Żółkiewce wzniesiono w 1867 r. w pasie Wzgórz Strzegomskich, ok. 1 km na zachód od Strzegomia, wykorzystując naturalne warunki środowiskowe. Z czasem okoliczne tereny, bogate w złoża granitu, stały się miejscem eksploatacji tego surowca, w miejsce pól uprawnych powstały zaś kamieniołomy. Wiatrak funkcjonował do ok. 1920 roku. Następnie jego wyposażenie młyńskie zlikwidowano, a budynek przeznaczono na mieszkania.

Opis

Obrotowa konstrukcja wiatraków umożliwiała ustawianie ich w kierunku wiatru. Drewniane wiatraki („koźlaki” i „paltraki”) trzeba było obracać całe. Murowane wiatraki typu holenderskiego były udoskonaloną konstrukcją, miały bowiem jedynie obrotową głowicę, w której osadzano skrzydła. W wiatraku w Żółkiewce przetrwały relikty pierwotnych mechanizmów: ruchoma głowica oparta na drewnianym kole zębatym, kołowrót do obracania głowicy, głowica wału skrzydłowego, dźwigary skrzydeł (bez opierzenia), a także niekompletne mechanizmy: napędowy, transmisyjny i roboczy. Urządzenia młyńskie się nie zachowały. Owalny trzon wiatraka jest otoczony przez dwukondygnacyjny budynek mieszkalny wzniesiony na rzucie prostokąta.

Dostęp do zabytku ograniczony. Obiekt - stanowiący własność prywatną - znajduje się na terenie eksploatowanego kamieniołomu granitu. Jest dobrze widoczny z drogi Strzegom-Jelenia Góra, aby jednak dostać się do środka, należy skontaktować się z właścicielem.


Opracował Krzysztof Czartoryski
Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Zdjęcia wykonałam we wrześniu 2019 roku.
Archiwalne pocztówki pochodzą z Fotopolski.
Lokalizacja
Załączniki
Żółkiewka - wiatrak (2).JPG
Żółkiewka - wiatrak (2).JPG (71.03 KiB) Przejrzano 800 razy
Młyn Stillera.jpg
Młyn Stillera.jpg (147.21 KiB) Przejrzano 800 razy
Żółkiewka - wiatrak (1).JPG
Żółkiewka - wiatrak (1).JPG (83.56 KiB) Przejrzano 800 razy
Na archiwalnym zdjeciu.jpg
Na archiwalnym zdjeciu.jpg (73.86 KiB) Przejrzano 800 razy
Żółkiewka - wiatrak (3).JPG
Żółkiewka - wiatrak (3).JPG (104.44 KiB) Przejrzano 800 razy
Żółkiewka - wiatrak (4).JPG
Żółkiewka - wiatrak (4).JPG (107.24 KiB) Przejrzano 800 razy
Na starej mapie.jpg
Na starej mapie.jpg (53.9 KiB) Przejrzano 800 razy
Żółkiewka - wiatrak (5).JPG
Żółkiewka - wiatrak (5).JPG (68.93 KiB) Przejrzano 800 razy
"Wszystko, co dzisiaj było dla nas pamiątką, jutro może być zasypane pyłem zapomnienia. Obowiązkiem żyjących jest zebrać te ułomki i okruchy najdroższych pamiątek przeszłości i w pamięci przyszłych pokoleń zapisać."

Posty: 582
Rejestracja: piątek 04 lis 2016, 18:51
Lokalizacja: Bytom

Re: Żółkiewka - wiatrak Stillera

Postautor: Velder » sobota 07 wrz 2019, 21:23

Też miałem okazję przejeżdżać w tym roku obok tego wiatraka. Fajnie, że pojawił się na forum... bo za cholerę nie umiałem sobie przypomnieć w której miejscowości on się znajduje.
Miałem tylko w pamięci, że w okolicy był jakiś kamieniołom, ale taka informacja nie jest na wiele przydatna, jeżeli szuka się pośród największego zagłębia granitowego w Polsce ;).
Załączniki
Zolkiewka - wiatrak (2).JPG
Zolkiewka - wiatrak (2).JPG (78.51 KiB) Przejrzano 756 razy
Zolkiewka - wiatrak (3).JPG
Zolkiewka - wiatrak (3).JPG (51.67 KiB) Przejrzano 756 razy
Zolkiewka - wiatrak (4).JPG
Zolkiewka - wiatrak (4).JPG (80.76 KiB) Przejrzano 756 razy
Zolkiewka - wiatrak (5).JPG
Zolkiewka - wiatrak (5).JPG (74.63 KiB) Przejrzano 756 razy
Zolkiewka - wiatrak (1).JPG
Zolkiewka - wiatrak (1).JPG (127.53 KiB) Przejrzano 756 razy


phpbb 3.1 styles demo

Wróć do „Województwo dolnośląskie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość